محمد الريشهري
63
دانشنامه امام مهدى ( ع ) بر پايه قرآن ، حديث و تاريخ ( فارسى )
در روايت تفسير النعمانى از امير مؤمنان عليه السلام براى اثبات رجعت به چند آيهء قرآن ، از جمله به اين آيه استناد شده است . « 1 » اين آيه اگر دليلى قاطع بر اثبات رجعت نباشد ، دست كم تأييد آن است . ادّلهء حديثى رجعت احاديثِ نقل شده از پيامبر صلى الله عليه و آله و اهل بيت عليهم السلام در بارهء رجعت ، به حدّى است كه براى فردى منصف و بىتعصّب ، جايى براى ترديد باقى نمىگذارد كه از منظر اسلام ، رجعت ، امرى حتمى و واقعى است . در كتابهاى حديثى و تاريخى و كتابهايى كه در باب زيارت نوشته شدهاند ، احاديث بسيارى هستند كه مستقيم يا نامستقيم به رجعت ، اشاره دارند . اين موضوع در احاديث اهل سنّت نيز يافت مىشود . احاديث شيعه در اين باب ، چند دستهاند . برخى از آنها مربوط به اصل رجعت و برخى ، مربوط به خصوصيات رجعت اند . در اين ميان ، احاديث صحيح و قابل اعتماد زيادى يافت مىشوند كه به چند دسته از آنها اشاره مىشود : 1 . مشابهت اين امّت با امّتهاى پيشين . دستهاى از احاديث مىگويند : آنچه در امّت پيشين رخ داده است ، عيناً در اين امّت نيز رخ مىدهد و از جملهء اين امور ، رجعت است . « 2 » اگر اين احاديث از معصوم عليه السلام وارد شده باشند ، به اين معنا نيستند كه تمام جزئيات زندگى آنها در اين امّت نيز پديد مىآيد ؛ بلكه ظاهر اين احاديث ، به امورى اشاره دارد كه به مسائل دينى مربوط اند . 2 . بيان اصل اعتقاد به رجعت . عبد اللَّه بن عطا از امام باقر عليه السلام نقل مىكند كه در مِنا گروهى از عراق به ديدار پدرش امام زين العابدين عليه السلام آمدند و از جنگ مردگان با
--> ( 1 ) . ر . ك : بحار الأنوار : ج 53 ص 118 . ( 2 ) . اسناد اين احاديث ، چندان قوى نيستند و راويان مجهول در ميان راويان آنها وجود دارند . از جمله حديثىاست كه حسن بن جهم از امام رضا عليه السلام در مجلس مأمون نقل مىكند ( ر . ك : عيون أخبار الرضا عليه السلام : ج 1 ص 216 ح 1 و بحار الأنوار : ج 53 ص 58 ح 45 ) .